photo by karpidis

Ότι κάτι δεν πήγαινε καλά στην αγορά τα τελευταία χρόνια, ήταν κάτι παραπάνω από πασιφανές. Αφενός, η αλόγιστη παροχή κάθε είδους δανείων με επισφαλείς εγγυήσεις από πλευράς δανειοληπτών σε μια εύθραυστη παγκόσμια οικονομία η οποία λειτουργούσε ανεξέλεγκτα και δίχως δίχτυ ασφαλείας. Αφετέρου η δράση των υψηλόβαθμων στελεχών του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι με μόνο στόχο την συσσώρευση ατομικού πλούτου, οδηγήθηκαν στην απληστία η οποία και εν τέλει τους τύφλωσε.

Η κατάρρευση δεν άργησε να έρθει. Το ίδιο και η κρατική παρέμβαση για να σωθεί ο ιδιωτικός τομέας που οδηγήθηκε στην χρεοκοπία. Η τάση αυτή κυριάρχησε και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Καταρχήν, μεμονωμένα από τα κράτη μέλη που έσπευσαν να διασώσουν ισχυρές τράπεζες. Ακολούθησαν οι αποφάσεις ισχυρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου η κρατική παρέμβαση επισημοποιήθηκε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο.

Λειτούργησαν οι αγορές μόνες τους πριν τη κατάρρευση; Όχι. Σε μεγάλο βαθμό υποκινήθηκαν από το κράτος. Οι περιπτώσεις των περιβόητων Freddie Mac και Fannie May στις ΗΠΑ είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα κρατικής παρέμβασης. Ποιος άλλωστε μπορεί να ξεχάσει ότι και στην Ελλάδα τα φθηνά στεγαστικά δάνεια αναδείχθηκαν ως πολιτικό επιχείρημα στις ευρωεκλογές του 1999;

Αποτελεί η κρατική παρέμβαση «σανίδα σωτηρίας» για το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα; Η χρηματιστηριακή αγορά αντέδρασε θετικά. Λογικό αφού είδε τον «χάρο με τα μάτια». Στην πραγματικότητα όμως δεν μπορεί να είναι. Για τον απλούστατο λόγο ότι καμμία κρατική οικονομία δεν μπορεί να αντέξει το βάρος τόσων προβληματικών επιχειρήσεων με αμφίβολη, αν όχι μηδενική αξία (ποιος αλήθεια μπορεί να προσδιορίσει την αξία που έχουν σήμερα τα «τοξικά» προϊόντα που παρήγαγαν όλες αυτές οι επιχειρήσεις;). Φοβάμαι αν συνεχιστεί αυτή η τάση, τα κράτη που επιχειρούν να σώσουν χρεοκοπημένες επιχειρήσεις το μόνο που θα πετύχουν είναι να αυξήσουν τον δανεισμό τους. Οπότε μια νέα μεγαλύτερη κρίση θα κάνει την εμφάνισή της και θα απειλεί όχι επιχειρήσεις αλλά χρεοκοπημένα κράτη. Και φυσικά όλους τους φορολογούμενους.

Βασίλης Φεύγας, Πολιτικός Επιστήμονας, Σύμβουλος Πολιτικής Στρατηγικής και Επικοινωνίας